Ο γόρδιος δεσμός της ελληνικής ανισσόροπης ανάπτυξης

Λεπτομέρειες

Δημοσιεύτηκε στις Τετάρτη, 26 Φεβρουαρίου 2014 08:04

Τι θα έπρεπε να διεκδικήσουν οι περιφερειάρχες στα 3,5 χρόνια του «Καλλικράτη» πέραν της βελτίωσης του θεσμικού πλαισίου του αυτοδιοικητικού θεσμού; Αρμοδιότητες, πόρους και κυρίως την εφαρμογή ενός μακρόπνοου αναπτυξιακού σχεδιασμού, ρεαλιστικού και όχι απλού οράματος, ώστε αντί να κυνηγάμε την χίμαιρα της σύγκλισης της Ελλάδας με τα άλλα κράτη της ΕΕ, να πετύχουμε, μετά από χρόνια την εσωτερική σύγκλιση, την σύγκλιση μεταξύ των ελληνικών περιφερειών.

Και αυτό γιατί είναι τέτοιες οι ανισότητες που δύσκολα η χώρα να τραβήξει συνολικά μπροστά. Απλά. Υπάρχουν νησίδες ανάπτυξης και αυξημένου εισοδήματος για τους πολίτες και περιοχές, θύλακες υπανάπτυξης, οι οποίες πολύ δύσκολα να ακολουθήσουν τους ρυθμούς των …πλούσιων περιφερειών.

Η πιο πρόσφατη χαρτογράφηση δείχνει ότι η περιφέρεια Αττικής, ακολουθούμενη από την περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, είναι οι πιο πλούσιες περιφέρειες της χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, αφού οι κάτοικοί τους εμφανίζουν κατά κεφαλήν εισόδημα 25.224 ευρώ και 20.896 ευρώ αντίστοιχα. Και στις δύο περιφέρειες εμφανίζεται μείωση σε σχέση με το 2010, κατά 5,2% στην πρώτη και κατά 6,9% στη δεύτερη. Το μέσο ποσό των περιφερειών ανά την Ελλάδα ανέρχεται στα 18.747 ευρώ και η μέση μείωση είναι της τάξης του 5,9%.

Εδώ να σημειώσουμε ότι και πάλι η χώρα μας πρωτοπορεί, αφού ο νότος της είναι πιο πλούσιος από τον βορρά. Δηλαδή η Αττική, η μισή Ελλάδα, συμπεριλαμβανόμενης της επαρχίας των Αθηνών που συγκεντρώνει το 70% τουλάχιστον της οικονομίας και μια νησιώτική περιοχή που ζει από τον τουρισμό, κατέχουν τα πρωτεία στο ΑΕΠ.

Στον αντίποδα βρίσκεται ο βορράς, οι πιο φτωχές περιφέρειες είναι η Ήπειρος, η οποία εμφανίζει κατά κεφαλήν ΑΕΠ 12.957 ευρώ και μείωση 8% σε σχέση με το 2010, και η Θεσσαλία, με 13.251 ευρώ και μείωση 7,8% σε σχέση με το 2010, ενώ ειδικότερα, πιο σκληρά φαίνεται να χτυπήθηκε από την κρίση - εμφανίζοντας τη μεγαλύτερη μείωση ΑΕΠ - η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη, με μείωση 9,1%.

Δηλαδή, η περιφέρεια μας, με τους αγωγούς φυσικού αερίου, τις ΒΙΠΕ, τα λιμάνια, τα αεροδρόμια και την Εγνατία και έχοντας μια ενδοχώρα πολλών δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, εν δυνάμει καταναλωτών, κατάφερε να χάσει στην κρίση περισσότερο ΑΕΠ από τις άλλες περιφέρειες.

Συνολικά πάντως, η κατάσταση δεν είναι ουσιαστικά διαφοροποιημένη σε σχέση με δέκα χρόνια πριν, ή είκοσι χρόνια πριν, ίσως και τριάντα χρόνια πριν. Η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη παραμένουν από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας. Εκεί ακριβώς βρίσκεται μια από τις πολλές στρεβλώσεις που υπάρχουν σε αυτή τη χώρα. Και η χειρότερη στρέβλωση είναι που δεν έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για αποδοτικές επενδύσεις με ενισχυμένο ρόλο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και ευέλικτο κεντρικό κράτος. Για αυτό και αν και απέχουμε από το κέντρο 700 χιλιόμετρα, η πραγματική απόσταση που μας χωρίζει είναι χιλιάδες χιλιόμετρα.

Μπορεί άραγε μια χώρα να αναπτυχθεί χωρίς η ανάπτυξη να είναι ισόρροπη; Όχι βέβαια και το αποδεικνύουν η εσωτερική και η εξωτερική μετανάστευση των προηγούμενων δεκαετιών. Επιπλέον, η αναπαραγωγή του μοντέλου της Αθήνας σε κάθε νομό, με την δημιουργία πολλών μικρών Αθηνών και το έντονο φαινόμενο της αστυφιλίας, επιτείνει προς τα χειρότερα την κατάσταση.

Και δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν είμαστε …Κίνα, ώστε με μια κυβερνητική απόφαση να μεταφερθεί πληθυσμός 2,5 εκατομμυρίων πολιτών από την επαρχία των Αθηνών στην ελληνική περιφέρεια. Δυστυχώς ωστόσο, ι ελληνικές περιφέρειες, στην σημερινή τους κατάσταση, δεν διαθέτουν την κρίσιμη εκείνη μάζα πληθυσμού που θα τις επέτρεπε να ελπίζουν σε αναπτυξιακή πορεία.

Καταληκτικά, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα γόρδιο δεσμό και χωρίς κάποια σοβαρή και ρεαλιστική πρόταση για την επίλυση του. Και δεν μπορούμε να ελπίζουμε ότι όπως ο Αλέξανδρος, στην πιο διαδεδομένη άποψη, κάποιος θα σύρει το σπαθί του και θα κόψει τον δεσμό δίνοντας άμεση και απλή λύση. Απαιτείται σχεδιασμός, υπομονή και επιμονή στην εφαρμογή του και ένα μίνιμουμ πολιτικής συναίνεσης, ώστε να μην υπάρχουν πισωγυρίσματα.  

• < Προηγούμενο
• Επόμενο >